Berichten

Berichten uit 2015 weergeven

Op zoek naar verloren smaken

Afbeelding
In A la recherche du temps perdu van Marcel Proust doopt de verteller een madeleine in een kopje bloesemthee. De smaak en zachte textuur van het gebakje weekt iets los in zijn geheugen. Diezelfde lekkernij, zo herinnert hij zich plots, at hij op zondagochtend in de slaapkamer van zijn tante Léonie. Ook zij doopte het gebakje eerst in een kopje thee, voor ze het aan hem gaf. De loutere aanblik van de madeleines en de thee hadden niets bij hem losgemaakt. Pas toen de smaak zijn papillen binnendrong, werd de herinnering aan de zondagochtenden bij tante Léonie, tot dan toe onmerkbaar in zijn geheugen sluimerend, tot leven gewekt.

De roman van Proust bevat nog verschillende voorbeelden van dergelijke onwillekeurige herinneringen. Die kunnen we niet op bevel naar de oppervlakte roepen, zoals de meeste van onze herinneringen, maar komen buiten onze wil om tot leven. De herinneringen aan de zondagochtenden bij tante Léonie waren al die tijd aanwezig, verzonken in het brein van de verteller, ma…

Is religion a stumbling block to integration?

I want to argue in favor of the motion that religion constitutes a stumbling block to integration. By this I mean: integration in our modern, secular, liberal, democratic order. I will distinguish two types of reasons: one concerns some fundamental features of religion as a cultural phenomenon. The other reason has to do with the vagaries of history and sheer coincidence.

But first religion itself. Let me start with the most general characterization of religion. Religions are belief systems, bound up with certain practices and rituals, which proclaim some supernatural truths. In the case of revealed religions these truths are described in a number of holy books, which are infallible and should not be questioned. In my book Illusions for the Advanced I described the evolution of religious belief systems and wondered whether religions can play a useful role in our society. In the end I arrive at the conclusion that religions are byproducts of our brains, which serve no useful function fo…

Het leven zoals het is na 13/11

Afbeelding
Interview in Humo, samen met Tinneke Beeckman (via haar blog).Door Tom Pardoen, verschenen op 8 december 2015. Hectoliters drukinkt zijn gevloeid sinds de aanslagen in Parijs, oeverloos gepraat en geanalyseer in de ether geslingerd. Krap één maand na de feiten zetten twee filosofen voor Humo een stapje achteruit om een breder perspectief te bieden: Maarten Boudry en Tinneke Beeckman belichten de grote maatschappelijke implicaties van 13/11. Het helikopterperspectief, James!  door Tom Pardoen / Foto’s Jelle Vermeersch
Tinneke Beeckman publiceerde dit najaar het kraakheldere ‘Macht en onmacht’, waarin ze de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo kadert als een aanslag op het verlichtingsdenken. Maarten Boudry kwam tegelijkertijd op de proppen met ‘Illusies voor gevorderden’, over de continue spanning tussen waarheid en waanwereld, en doet geregeld van zich spreken met doorwrochte bijdragen over radicalisme en de islam. Ik ontmoet deze doordenkers in de Gentse boekhandel Limerick, waar we…

Staar je niet blind op de maatschappij om terreur te verklaren (en ook niet op het individu)

(De Morgen - 8 december 2015)

Lieven Pauwels, Maarten Boudry & Johan Braeckman

In de nasleep van de recente aanslagen in Parijs laaien de discussies over de oorzaken van de terreur weer hevig op. De opvatting dat "de maatschappij" zelf de monsters maakte en dus oogst wat ze zaaide, blijft hardnekkig. Maar klopt het dat maatschappelijke structuren, al dan niet zelf gecreëerd, een dwingende invloed op ons hebben?

In een eenzijdig maatschappelijk schuldmodel hebben we het allemaal aan onszelf te danken: ons geopolitiek beleid is een fiasco, de armoedebestrijding heeft gefaald, onze integratiepogingen zijn mislukt. Voor sommigen heeft zelfs het hele project van de Verlichting afgedaan. Vaak zijn het maatschappijcritici die deze boodschap verkondigen. Maar dat eenzijdige macro-verhaal faalt.

Als alles de schuld is van de maatschappij, moet het aantal terroristen en extremisten dan geen veelvoud zijn van hetgeen we vandaag kennen?

Waarom reageert de meerderheid van "slacht…