Berichten

Berichten uit maart, 2016 weergeven

Raketten, penissen en handtastelijkheden

In de reeks “geniale denkers”, bracht Kristien Hemmerechts deze week een prachtige hulde aan Sigmund Freud (DM 19/3). Dankzij Freud, zo herinnert ze ons, weten we dat handtassen symbool staan voor baarmoeders, en dat geweren, raketten, boten en binnenrijdende treinen even zovele penissen zijn. Enkel meisjes willen immers met een handtas rondlopen, zo merkt Hemmerechts op, jongens daarentegen onder geen beding. Deze scherpe observatie is een treffend voorbeeld van hoe de psychoanalyse ons ook vandaag toelaat om fenomenen te begrijpen die anders raadselachtig zouden zijn. Freud zelf zag de handtas eerder als symbool voor de vagina, bijvoorbeeld in zijn analyse van de patiĆ«nte Dora, die hij op een cruciaal moment betrapt terwijl ze zenuwachtig met een wijsvinger in en rond  de gleuf van haar handtas tast. De beroemde analyticus ontmaskerde dat neurotische gedrag terstond als een gesymboliseerde masturbatie, waarbij de ‘gleuf’ voor de vagina staat.  
Ook vandaag blijft de psychoanalyse a…

Wij-bakken

Wat te doen als iemand je betrapt op een denkfout? Probeer vooral niet de bal terug te kaatsen (‘Jij redeneert ook krom!’), of je bezondigt je meteen aan een tweede denkfout: de jij-bak, oftewel de ‘tu quoque’ drogreden. Kinderen hebben het jij-bakken snel onder de knie: grote broer moet mij de les niet spellen, want zijn kamer is zelf niet opgeruimd. En als vader ons in de oren knoopt dat sigaretten ongezond zijn, waarom rookt hij dan zelf een pakje per dag?
Logisch gezien is de jij-bak ongeldig: mijn fouten worden niet tenietgedaan door de jouwe. Maar daarom is het argument nog niet waardeloos. Een jij-bak kan soms nuttig zijn om hypocrieten te ontmaskeren, die zelf niet doen wat ze prediken. Een van de beroemdste jij-bakkers is Jezus. ‘Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen,’ zo vermaant hij de woedende meute die een overspelige vrouw wil stenigen. ‘Gij kijkt naar de splinter in andermans oog,’ zo klinkt het in Bergrede, ‘maar gij merkt de balk niet op in uw eigen oog.’
Behalve d…